Lista alfabetyczna słów słownika kompozycji szachowej aktualizowana automatycznie.
faza
faza (phase)
Gra w przygotowaniu, w złudach lub w rozwiązaniu. Zadanie z przygotowaniem jest określane jako dwufazowe (przygotowanie jest jedną fazą, a gra po wstępie drugą). Zadanie z trzema złudami jest czterofazowe (każda ze złud to jedna faza, a gra po wstępie – czwarta).
przygotowanie
przygotowanie (set play)
W zadaniach bezpośrednich przygotowanie to gotowe przed wstępem odpowiedzi białych na ruchy czarnych. W macie pomocniczym przygotowaniem jest droga do mata krótsza o pół ruchu niż rozwiązanie. W rozwiązaniu wobec braku ruchu wyczekującego droga do mata ulega zamianie.
Poniżej przedstawiam zadanie naszego mistrza międzynarodowego.
zadanie tempowe
zadanie tempowe (block problem)
Zadanie, w którym po wstępie nie ma groźby, ale każdy ruch czarnych pogarsza ich położenie, co białe wykorzystują.
Poniżej zamieszczam ciekawe zadanie naszego kompozytora.
rozwiązanie
rozwiązanie (solution)
Sekwencja posunięć, które rozwiązują kompozycję szachową. Są też inne definicje rozwiązania.
rozwiązanie autorskie (author’s solution)
Obejmuje nie tylko wszystkie posunięcia, które rozwiązują kompozycję szachową, ale także ruchy, które jej nie rozwiązują: przygotowanie, złudy tematyczne z ich obaleniami, a w studiach ważne podwarianty.
W turniejach solvingowych, aby zdobyć pełne punkty rozwiązujący (solver) musi podać:
- w dwuchodówkach – wstęp;
- w trzychodówkach i wielochodówkach – wstęp, groźbę (jeżeli istnieje) i wszystkie warianty do przedostatniego ruchu białych włącznie;
- w studiach – wszystkie ważne warianty aż do oczywistej wygranej lub remisu;
- w samomatach – wstęp, groźbę (jeśli istnieje) i wszystkie warianty aż do ostatniego ruchu białych;
- w matach pomocniczych – wszystkie ruchy włącznie z matem.
werdykt
werdykt (award)
Wynik konkursu w układaniu zadań lub studiów przygotowany przez wybranego wcześniej sędziego. Werdykt staje się ostatecznym po jego zatwierdzeniu, zwykle po trzech miesiącach.
Z reguły sędzia wybiera kilka nagród, wyróżnień honorowych i pochwał. W konkursie drużynowym sędzia zwykle ustala jedynie kolejność miejsc.
nagroda (prize)
Najwyższe wyróżnienie w konkursie układania kompozycji szachowych charakteryzujące się oryginalnością pomysłu z przekonującą formą realizacji.
wyróżnienie honorowe (honourable mention)
Pośrednie wyróżnienie w konkursie układania kompozycji szachowych charakteryzujące się oryginalnością pomysłu z formalną słabością realizacji. Niekiedy określane jako wzmianka zaszczytna.
pochwała (commendation)
Najniższe wyróżnienie w konkursie układania kompozycji szachowych charakteryzujące się atrakcyjnością bez szczególnej oryginalności.
mat
mat (mate)
Koniec partii szachowej, charakteryzujący się tym, że król jednej ze stron jest atakowany i nie może być obroniony w żaden sposób. W kompozycji szachowej wyróżniamy niżej wymienione rodzaje matów.
mat czysty (pure mate)
Pozycja matowa, w której każde pole wokół czarnego króla jest tylko raz atakowane lub blokowane przez czarną bierkę. Figura blokująca może być związana, jeśli jest to konieczne do dania mata. Podwójny szach jest dozwolony, jeśli czarne mogłyby się obronić bez niego.
mat ekonomiczny (economical mate)
Pozycja matowa, w której biorą udział wszystkie figury strony matującej. Wyjątek może stanowić król.
mat wzorowy (model mate)
Połączenie mata czystego i ekonomicznego.
mat idealny (ideal mate)
To mat wzorowy, w którym biorą udział wszystkie bierki znajdujące się na szachownicy.
mat lustrzany (mirror mate)
Pozycja matowa, w której wszystkie pola wokół matowanego króla są puste.
mat doskonały (perfect mate)
Połączenie mata wzorowego i lustrzanego.